Trong công tác kiểm tra an toàn lao động định kỳ, một kịch bản rất phổ biến là doanh nghiệp tự tin nhà xưởng mình "sáng như ban ngày", nhưng khi đoàn quan trắc môi trường lao động đo đạc xong lại kết luận: Điều kiện thị giác không đạt. Tại sao lại có sự mâu thuẫn này?

Đó là bởi vì chúng ta đang nhầm lẫn giữa "số lượng ánh sáng" và "chất lượng thị giác". Bài viết này sẽ giúp các bộ phận an toàn (HSE) và quản lý doanh nghiệp hiểu rõ bản chất của Yếu tố thị giác để tối ưu hóa môi trường làm việc theo đúng quy chuẩn năm 2026. 

1. Bản chất của Yếu tố thị giác: 

Nói một cách thực tế, "Độ rọi" (Lux) chỉ là đơn vị đo lượng ánh sáng rơi xuống một bề mặt. Trong khi đó, Yếu tố thị giác là khái niệm rộng hơn, bao hàm toàn bộ cách mắt người phản ứng với ánh sáng, màu sắc và không gian xung quanh.

Theo ngành Ergonomics (Tiện nghi lao động), mắt người không nhìn thấy "độ rọi", mắt người nhìn thấy "độ chói". Khi ánh sáng từ đèn chiếu xuống một mặt bàn bóng loáng hoặc một bức tường sơn trắng tinh, nó sẽ bị dội ngược lại mắt với cường độ cực mạnh. Hiện tượng này gọi là chói lóa phản xạ. Nếu chỉ đo độ rọi, máy đo sẽ báo đạt chuẩn. Nhưng nếu đo yếu tố thị giác, đây lại là một môi trường độc hại gây suy giảm thị lực nghiêm trọng.

2. Các chỉ số kỹ thuật "xương sống" trong báo cáo quan trắc

Để một bài quan trắc được coi là chuyên sâu và có giá trị pháp lý cao, đơn vị thực hiện phải bóc tách được các chỉ số sau:

• Sự chói lóa (Glare): Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra mệt mỏi thần kinh. Theo tiêu chuẩn TCVN 7114-1:2008, mỗi loại hình công việc có một ngưỡng chói lóa riêng. Ví dụ, trong văn phòng, chỉ số chói lóa không được vượt quá 19. Nếu doanh nghiệp sơn tường trắng phản quang, chỉ số này chắc chắn sẽ "nhảy" lên ngưỡng báo động.

• Độ đồng đều ánh sáng: Sự chênh lệch quá lớn giữa vùng làm việc (quá sáng) và môi trường xung quanh (tối hơn) khiến đồng tử mắt phải co giãn liên tục để thích nghi. Việc này giống như bắt đôi mắt phải "tập tạ" liên tục suốt 8 tiếng, dẫn đến đau đầu và giảm sự tập trung.

• Khả năng phản xạ của màu sơn (Chỉ số LRV): Mỗi màu sắc có một chỉ số phản xạ ánh sáng (Light Reflectance Value) khác nhau. Tường màu trắng có LRV lên tới 80-90% (gây chói), trong khi các màu xanh lá dịu, xám nhạt chỉ có LRV từ 40-60%. Đây là con số lý tưởng để tạo ra môi trường thị giác thư giãn.

  

3. Tại sao yếu tố thị giác là chìa khóa để "minh oan" cho doanh nghiệp?

Kể từ năm 2026, khi danh mục 35 bệnh nghề nghiệp được siết chặt, yếu tố thị giác trở thành "vật chứng" pháp lý quan trọng:

1. Phòng ngừa bệnh nghề nghiệp: Các bệnh như đục thủy tinh thể, suy giảm thị lực hay hội chứng thị giác máy tính đều có nguồn gốc từ việc mắt bị "bào mòn" trong môi trường thị giác kém.

2. Giảm thiểu lỗi sai kỹ thuật: Khoa học chứng minh, khi mắt mệt mỏi, khả năng xử lý thông tin của não bộ giảm 25%. Điều này dẫn đến các sai sót trong lắp ráp, kiểm tra chất lượng và đặc biệt là tai nạn lao động vào cuối ca.

3. Tối ưu chi phí bảo hiểm: Một biên bản quan trắc ghi rõ "Yếu tố thị giác đạt chuẩn" là tấm lá chắn bảo vệ doanh nghiệp trước các yêu cầu bồi thường sức khỏe không thỏa đáng từ phía người lao động.

4. Giải pháp thực chiến: Biến nhà xưởng thành môi trường "Thị giác xanh"

Dựa trên kinh nghiệm từ Hội Y học Lao động Việt Nam, doanh nghiệp có thể tự cải thiện môi trường thị giác bằng 3 bước đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả:

• Bước 1: "Thay áo" cho tường nhà xưởng. Đừng chọn màu trắng thuần túy. Hãy sử dụng các mã màu có chỉ số phản xạ thấp như xanh Pastel, xám ghi nhạt. Điều này giúp hấp thụ bớt ánh sáng dư thừa, triệt tiêu độ chói phản xạ.

• Bước 2: Sử dụng thiết bị chiếu sáng gián tiếp. Lắp thêm các chụp đèn hoặc lưới lọc ánh sáng để nguồn sáng không rọi trực tiếp vào mắt người lao động.

• Bước 3: Quan trắc định kỳ. Không chỉ đo Lux, hãy yêu cầu đơn vị quan trắc sử dụng máy đo độ chói chuyên dụng để đánh giá chính xác môi trường làm việc.

  

[Kết luận] Tối ưu hóa yếu tố thị giác không chỉ là việc tuân thủ quy định của Bộ Y tế, mà còn là sự đầu tư thông minh vào sức khỏe và năng suất của người lao động. Một môi trường "vừa mắt" chính là nền tảng của một doanh nghiệp an toàn và bền vững.

Nguồn tham khảo chuyên sâu:

• Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7114-1:2008 (ISO 8995-1) về Chiếu sáng nơi làm việc.

• Nghị định 44/2016/NĐ-CP quy định chi tiết về an toàn, vệ sinh lao động.

• Thông tư 19/2016/TT-BYT hướng dẫn quản lý vệ sinh lao động và sức khỏe người lao động.