Ngành in ấn và xuất bản sách tại Việt Nam đang có những bước tiến vượt bậc về công nghệ. Tuy nhiên, tỉ lệ người lao động mắc các bệnh lý về hô hấp, thính giác và đặc biệt là nhiễm độc hóa chất trong ngành này vẫn ở mức báo động. Theo các báo cáo quan trắc môi trường lao động gần đây, môi trường xưởng in chứa đựng những "sát thủ thầm lặng" mà nếu chỉ nhìn bằng mắt thường, chủ doanh nghiệp rất khó nhận diện. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết 03 nhóm nguy cơ lớn nhất và đưa ra lộ trình kiểm soát rủi ro bền vững. 

1. Nhiễm độc dung môi hữu cơ: "Bản án" từ mực in và dung dịch tẩy rửa

Đây là vấn đề nhức nhối nhất trong ngành in (đặc biệt là in Offset và in Flexo). Các loại dung môi như Benzen, Toluen, Xylen được sử dụng làm chất hòa tan mực và vệ sinh bản kẽm sau mỗi ca máy.

Cơ chế tấn công và hệ lụy sức khỏe

• Xâm nhập: Các dung môi này thuộc nhóm VOCs (hợp chất hữu cơ dễ bay hơi). Chúng xâm nhập vào cơ thể 80% qua đường hô hấp và 20% thẩm thấu qua da tay khi công nhân lau máy mà không dùng găng tay chuyên dụng.

• Tác động tủy xương: Benzen là chất độc cực mạnh đối với hệ tạo máu. Nó phá hủy các tế bào gốc trong tủy xương, dẫn đến tình trạng thiếu máu ác tính hoặc ung thư bạch cầu (Leukemia).

•  

  Tổn thương thần kinh: Tiếp xúc ngắn hạn gây ra triệu chứng "say hữu cơ" (đau đầu, chóng mặt, buồn nôn). Tiếp xúc dài hạn gây suy giảm trí nhớ, rối loạn giấc ngủ và tổn thương gan, thận.

   

  

Giải pháp kỹ thuật thực chứng (Practical Solutions)

1. Hệ thống hút thải cục bộ (LEV): Không được dùng quạt thông gió thông thường vì nó chỉ làm chất độc bay quanh quẩn trong xưởng. Phải thiết kế loa hút ngay sát máng mực để thu gom hơi độc ngay khi chúng vừa bay hơi.

2. Nguyên tắc thay thế (Substitution): Ưu tiên sử dụng mực in gốc đậu nành (Soy-based ink) hoặc mực gốc nước (Water-based ink) và dung dịch tẩy rửa không chứa clo (Chlorine-free).

3. Bảo hộ lao động (PPE): Mặt nạ phòng độc phải có phin lọc hỗn hợp (mã màu nâu/vàng) và găng tay Nitrile (chống thấm hóa chất), tuyệt đối không dùng găng tay cao su gia dụng hay găng tay vải.

2. Bệnh bụi phổi và Viêm đường hô hấp: Hiểm họa từ Bụi giấy và Bột Talc

Nhiều người nghĩ bụi giấy "lành" hơn bụi đá hay bụi than, nhưng thực tế bụi trong xưởng in là hỗn hợp của sợi cellulose, chất tẩy trắng quang học và bột chống dính.

Cơ chế gây bệnh "Bụi phổi ngành in"

• Bụi mịn (PM2.5): Quá trình xén giấy, gấp sách tạo ra bụi mịn li ti. Khi hít vào, các hạt bụi này đi sâu vào phế nang, cơ thể không thể tự đào thải hết.

• Phản ứng viêm: Bụi bám lâu ngày gây xơ hóa mô phổi, làm giảm khả năng trao đổi oxy. Người lao động sẽ thấy hụt hơi khi leo cầu thang hoặc làm việc nặng.

• Dị ứng hóa chất: Các chất phụ gia trong giấy khi kết hợp với bụi sẽ gây ra viêm mũi dị ứng và hen phế quản nghề nghiệp.

Giải pháp kiểm soát bụi chuyên sâu

1. Kiểm soát độ ẩm: Duy trì độ ẩm nhà xưởng ở mức 55% - 65%. Ở độ ẩm này, các hạt bụi giấy sẽ ngậm nước, nặng hơn và rơi xuống sàn thay vì bay lơ lửng ở tầm thở của công nhân.

2. Vệ sinh công nghiệp: Nghiêm cấm dùng súng xịt khí nén để làm sạch máy móc (vì sẽ đẩy bụi ngược lại môi trường). Bắt buộc dùng máy hút bụi công nghiệp có màng lọc HEPA để giữ lại các hạt bụi siêu nhỏ.

3. Suy giảm thị lực và Điếc nghề nghiệp: Khi giác quan bị "bào mòn"

Ngành in đòi hỏi sự tập trung cực cao vào màu sắc và chi tiết, đồng thời phải chịu đựng tiếng ồn từ dàn máy chạy tốc độ cao.

Áp lực thị giác và độ chói lóa

• Vấn đề: Để kiểm tra màu, xưởng thường lắp đèn rất sáng. Nếu tường sơn trắng và bản in là giấy Couche bóng, hiện tượng Chói lóa phản xạ sẽ xảy ra.

• Hệ quả: Công nhân bị nhức mắt, chảy nước mắt và nhìn màu bị sai lệch (hiện tượng mỏi võng mạc).

• Giải pháp: Sơn tường xưởng bằng màu xám trung tính (N5 hoặc N7 theo thang Munsell). Đây là màu tiêu chuẩn giúp mắt nhận diện màu sắc chính xác nhất và triệt tiêu ánh sáng phản xạ.

  

Ô nhiễm tiếng ồn nền

• Vấn đề: Máy in Offset hoặc máy đóng keo gáy sách có thể tạo ra tiếng ồn lên tới 90 - 100 dBA. Tiếp xúc quá 8 tiếng/ngày chắc chắn gây điếc nghề nghiệp.

• Giải pháp: Lắp đặt các tấm mút hột gà tiêu âm trên trần để giảm độ vang. Cấp phát nút tai chống ồn có chỉ số giảm ồn NRR trên 25dB.

  

4. Lộ trình Quan trắc và Quản lý sức khỏe theo quy định mới

Để một doanh nghiệp ngành in tuân thủ đúng luật an toàn lao động 2026, cần thực hiện đầy đủ các bước:

1. Quan trắc môi trường lao động (ít nhất 1 lần/năm): Đo nồng độ Benzen, Toluen, bụi toàn phần, tiếng ồn và yếu tố thị giác.

2. Khám phát hiện bệnh nghề nghiệp:

   • Xét nghiệm công thức máu toàn phần (đặc biệt lưu ý dòng bạch cầu).

   • Đo chức năng hô hấp (Hô hấp ký).

   • Đo thính lực đồ bằng máy đo kỹ thuật số.

3. Hồ sơ vệ sinh lao động: Phải có sổ quản lý hóa chất, bảng chỉ dẫn an toàn (MSDS) dán tại khu vực pha mực.

Ngành in chỉ thực sự bền vững khi sức khỏe người thợ được đặt lên hàng đầu. Việc tối ưu hóa hệ thống thông gió, kiểm soát bụi và lựa chọn màu sơn nhà xưởng chuẩn Ergonomics không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các án phạt pháp lý mà còn trực tiếp nâng cao chất lượng sản phẩm in ấn.