Hội chứng rung tay nghề nghiệp (Hand-Arm Vibration Syndrome - HAVS) là một trong những bệnh nghề nghiệp nguy hiểm và khó điều trị nhất trong ngành cơ khí, xây dựng. Bệnh hình thành do tiếp xúc kéo dài với các rung động cơ học từ thiết bị cầm tay, gây tổn thương vĩnh viễn hệ thống mao mạch và thần kinh ngoại biên. Nếu không được kiểm soát, người lao động sẽ mất hoàn toàn lực cầm nắm, dẫn đến suy giảm khả năng lao động nghiêm trọng và gánh nặng bồi thường cho doanh nghiệp.

1. Cơ chế tổn thương mạch máu và thần kinh

Khi tay tiếp xúc với máy có độ rung cao, cơ thể phản ứng bằng cách co thắt các tiểu động mạch để bảo vệ mô. Tuy nhiên, sự co thắt kéo dài dẫn đến những tổn thương không thể phục hồi qua 3 giai đoạn:

Giai đoạn khởi phát: Xuất hiện cảm giác tê dại, "kiến bò" ở các đầu ngón tay. Triệu chứng này thường xảy ra sau ca làm việc và biến mất sau khi nghỉ ngơi, khiến công nhân dễ chủ quan.

Giai đoạn bùng phát (Hiện tượng ngón tay trắng): Đây là dấu hiệu điển hình của bệnh. Khi gặp lạnh hoặc rung động, các mạch máu co thắt hoàn toàn làm ngón tay trắng bệch, mất cảm giác và đau buốt. Khi máu lưu thông trở lại, ngón tay sẽ chuyển sang màu đỏ rực và cực kỳ đau đớn.

Giai đoạn biến chứng vĩnh viễn: Các mao mạch bị phá hủy gây hoại tử điểm ở đầu ngón tay. Hệ thần kinh bị tê liệt dẫn đến teo cơ bàn tay, mất khả năng thực hiện các thao tác khéo léo và không thể vận hành máy móc.

2. Quy trình 3 bước kiểm tra nhanh máy móc tại hiện trường

Để chủ động phòng ngừa, mỗi công nhân cần thực hiện sàng lọc thiết bị trước mỗi ca làm việc để nhận diện các máy lỗi có biên độ rung vượt ngưỡng:

BƯỚC 1: Kiểm tra phản hồi ở chế độ không tải

Khởi động máy, đặt lòng bàn tay lên tay cầm. Nếu máy phát ra tiếng va đập kim loại đanh hoặc có hiện tượng giật cục, nhảy trên bề mặt phẳng, chứng tỏ hệ thống cơ khí bên trong đã rơ lỏng nghiêm trọng. Rung động này có xung lực cực lớn, phá hủy mạch máu nhanh hơn gấp nhiều lần máy chạy êm.

BƯỚC 2: Kiểm tra cảm giác ngón tay sau 60 giây vận hành

Vận hành máy thực tế trong 1 phút trên vật liệu, sau đó dừng lại và quan sát cảm giác mười đầu ngón tay. Nếu xuất hiện cảm giác tê dại ngay lập tức, nghĩa là gia tốc rung  của máy đã vượt ngưỡng an toàn. Đây là tín hiệu báo động đỏ cho sức khỏe người lao động.

BƯỚC 3: Kiểm tra trực quan vật liệu cách ly rung động

Quan sát các đệm cao su hoặc lò xo giảm chấn tại tay cầm. Nếu cao su nứt vỡ, cứng đờ hoặc bị quấn băng keo tạm bợ, máy không còn khả năng triệt tiêu chấn động. Toàn bộ lực rung sẽ truyền thẳng vào xương khớp thay vì được tiêu tán qua lớp đệm.

3. Các biện pháp kiểm soát rủi ro bắt buộc

Cải tiến thiết bị: Ưu tiên đầu tư máy có tích hợp hệ thống giảm chấn (AV - Anti Vibration).

Quản lý thời gian tiếp xúc: Không làm việc liên tục quá 2 giờ với thiết bị rung mạnh. Áp dụng quy tắc nghỉ 15 phút sau mỗi giờ làm để mạch máu phục hồi lưu thông.

Trang bị bảo hộ: Cấp phát găng tay chống rung đạt chuẩn ISO 10819. Tuyệt đối không dùng găng tay len vì chúng không có tác dụng chống rung, thậm chí có thể cộng hưởng làm tăng độ rung lên tay.

VAI TRÒ CỦA HỘI TRONG CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG BỆNH NGHỀ NGHIỆP

Hội Y học Lao động đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng hàng rào bảo vệ sức khỏe người lao động và uy tín cho doanh nghiệp. Chúng tôi thực hiện điều phối các hoạt động đo kiểm môi trường lao động định kỳ, giám sát nồng độ rung động thực tế tại các dây chuyền sản xuất và tư vấn các giải pháp kỹ thuật y sinh học sát với thực tế xưởng.

Việc doanh nghiệp chủ động phối hợp cùng Hội để tổ chức các buổi huấn luyện nhận diện bệnh sớm không chỉ giúp triệt tiêu rủi ro bệnh rung tay nghề nghiệp từ gốc rễ, mà còn là minh chứng rõ ràng nhất cho việc tuân thủ pháp luật về An toàn vệ sinh lao động. Một môi trường sản xuất không bệnh nghề nghiệp chính là nền tảng để doanh nghiệp tối ưu hóa năng suất và tránh được các hệ lụy pháp lý phức tạp về bồi thường suy giảm khả năng lao động dài hạn.

📍 THÔNG TIN LIÊN HỆ - HỘI Y HỌC LAO ĐỘNG VIỆT NAM 

Địa chỉ: Số 57 Lê Quý Đôn - Hai Bà Trưng - Hà Nội 

Điện thoại: (84 - 24) 38213491 

Email: yhoclaodongvn@gmail.com 

Website: vaoh.com.vn