Nhiều cán bộ quản lý an toàn và y tế lao động thường thắc mắc: Tại sao đã huấn luyện kỹ, đã cấp phát đủ đồ bảo hộ và có cả chế tài xử phạt, nhưng công nhân vẫn vi phạm? Thực tế, có những lý do cụ thể về tâm lý và môi trường làm việc khiến quy định an toàn bị gạt sang một bên.

1. Quy định gây cản trở tốc độ làm việc

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Đa số quy định an toàn hiện nay đều yêu cầu thêm các bước thao tác, làm kéo dài thời gian hoàn thành công việc. Khi người lao động chịu áp lực về sản lượng hoặc deadline, họ sẽ tự ý cắt bớt quy trình để kịp tiến độ.

• Ví dụ: Việc lắp đặt rào chắn tạm thời hoặc đeo dây đai an toàn có thể mất 5-10 phút, trong khi công việc thực tế chỉ mất 2 phút. Người lao động sẽ chọn cách làm nhanh để xong việc sớm.

2. Cảm giác khó chịu khi sử dụng đồ bảo hộ (PPE)

Đồ bảo hộ thường gây ra những bất tiện về mặt sinh lý:

• Khẩu trang gây khó thở, kính bảo hộ hay bị mờ do hơi ẩm hoặc mồ hôi.
• Găng tay làm giảm độ khéo léo của ngón tay, gây nóng và ngứa da.
• Giày bảo hộ quá nặng gây đau chân khi phải đứng hoặc di chuyển liên tục 8 tiếng. Khi sự khó chịu về thể xác vượt quá mức chịu đựng, người lao động sẽ cởi bỏ bảo hộ ngay khi không có người giám sát để tìm lại cảm giác thoải mái.

3. Quá tự tin vào kinh nghiệm cá nhân

Những người làm việc lâu năm thường có tâm lý chủ quan. Họ đã làm công việc đó hàng ngàn lần mà không gặp sự cố, dẫn đến suy nghĩ rằng: "Quy trình chỉ dành cho người mới, mình hiểu máy móc này hơn ai hết". Sự tự tin này khiến họ tin rằng họ có khả năng kiểm soát rủi ro mà không cần đến các thiết bị bảo vệ.

.4. Sự mệt mỏi và trạng thái tinh thần

Khi cơ thể mệt mỏi sau nhiều giờ làm việc liên tục hoặc làm ca đêm, khả năng nhận thức rủi ro giảm xuống. Lúc này, não bộ ưu tiên việc "tiết kiệm năng lượng" và bỏ qua các quy tắc phức tạp. Sự thiếu tập trung do thiếu ngủ hoặc căng thẳng tâm lý cũng là nguyên nhân khiến người lao động quên hoặc lờ đi các bước kiểm tra an toàn bắt buộc.

5. Văn hóa tập thể và áp lực đồng lứa

Nếu trong một đội sản xuất, những người làm việc lâu năm hoặc tổ trưởng không tuân thủ an toàn, người mới rất khó để làm đúng. Họ sợ bị coi là "nhát gan" hoặc "làm màu". Khi việc vi phạm quy định trở thành thói quen chung của tập thể, các quy định trên giấy tờ gần như không còn hiệu lực.

6. Quy định quá rườm rà và khó hiểu

Nhiều doanh nghiệp bê nguyên các văn bản luật hoặc tài liệu kỹ thuật vào sổ tay an toàn mà không biên dịch lại cho phù hợp với trình độ của công nhân. Khi quy định quá khó hiểu hoặc trình bày quá dài dòng, người lao động sẽ không đọc và tất nhiên là không nhớ để thực hiện.

Giải pháp thay đổi từ góc nhìn Quản lý y tế lao động:Để người lao động tuân thủ, doanh nghiệp cần thay đổi phương pháp tiếp cận:

• Lắng nghe phản hồi về PPE: Thay vì mua loại rẻ nhất, hãy chọn loại đồ bảo hộ vừa vặn, thoáng mát và phù hợp với đặc thù công việc.
• Đơn giản hóa quy trình: Biến các văn bản dài dòng thành hình ảnh, video hướng dẫn ngắn gọn hoặc các thẻ nhắc nhở tại chỗ.
• Ưu tiên giải pháp kỹ thuật: Thay vì bắt người lao động phải nhớ đeo bảo hộ, hãy thiết kế các rào chắn vật lý hoặc hệ thống cảm biến tự động dừng máy khi có nguy hiểm.
• Khen thưởng hành vi tốt: Thay vì chỉ tập trung vào xử phạt, hãy ghi nhận và thưởng cho những cá nhân, tổ đội có thành tích tuân thủ an toàn tốt nhất trong tháng.

Việc vi phạm an toàn thường là kết quả của sự xung đột giữa yêu cầu công việc và bản năng con người. Chỉ khi quản lý hiểu được những khó khăn thực tế của người lao động, chúng ta mới có thể xây dựng được một hệ thống an toàn thực sự hiệu quả và tự giác.

📍 THÔNG TIN LIÊN HỆ - HỘI Y HỌC LAO ĐỘNG VIỆT NAM 

Địa chỉ: Số 57 Lê Quý Đôn - Hai Bà Trưng - Hà Nội 

Điện thoại: (84 - 24) 38213491 

Email: yhoclaodongvn@gmail.com 

Website: vaoh.com.vn