Khi “đồng hồ sinh học” của cơ thể bị phá vỡ
Một trong những vấn đề lớn nhất của phi công và tiếp viên là rối loạn nhịp sinh học — hay còn gọi là rối loạn đồng hồ cơ thể.
Theo CDC, việc liên tục bay xuyên múi giờ và làm việc vào thời điểm cơ thể vốn cần ngủ có thể gây ra tình trạng “circadian disruption” (rối loạn nhịp sinh học). Đây là yếu tố liên quan tới mất ngủ, mệt mỏi kéo dài, suy giảm tập trung và nhiều vấn đề sức khỏe lâu dài.
Một nghiên cứu khác của NIOSH trên tiếp viên hàng không cho thấy mức độ rối loạn hormone melatonin — hormone điều chỉnh giấc ngủ — ở tiếp viên cao hơn đáng kể so với nhóm giáo viên có lịch sinh hoạt bình thường. Những người thường xuyên bay qua nhiều múi giờ là nhóm bị ảnh hưởng mạnh nhất.
Điều đáng nói là cơ thể con người không được thiết kế để liên tục thay đổi “ban ngày – ban đêm” chỉ trong vài giờ. Việc hôm nay ngủ ở múi giờ này, mai lại thức ở múi giờ khác khiến não bộ gần như không có cơ hội ổn định nhịp sinh học tự nhiên.
Nghề mà “mệt mỏi tích lũy” trở thành chuyện bình thường
Nhiều người nghĩ đi máy bay chỉ đơn giản là ngồi nhiều giờ trên không. Nhưng với phi công và tiếp viên, cơ thể họ phải liên tục thích nghi với môi trường áp suất thấp, độ ẩm thấp và thời gian nghỉ ngơi thất thường.
Một nghiên cứu đăng trên MDPI năm 2025 cho thấy:
- 71% nhân sự hàng không tham gia khảo sát gặp vấn đề về giấc ngủ
- 89% thường xuyên cảm thấy mệt mỏi liên quan tới công việc
- Gần 1/3 cho biết họ xuất hiện bệnh mạn tính sau khi làm nghề
Không ít tiếp viên chia sẻ rằng cảm giác “mệt trong sương mù” kéo dài nhiều năm là điều rất phổ biến trong ngành. Một bài chia sẻ trên Reddit của tiếp viên thuộc nhóm “Big 3” tại Mỹ mô tả tình trạng “lúc nào cũng thấy kiệt sức dù đã ngủ”, cảm giác não bộ luôn ở trạng thái lờ đờ sau nhiều năm bay liên tục.
Không chỉ mất ngủ, ngành hàng không còn liên quan tới nhiều nguy cơ sức khỏe khác
Ngoài rối loạn giấc ngủ, phi công và tiếp viên còn đối mặt với hàng loạt nguy cơ sức khỏe nghề nghiệp khác.
Việc ngồi hoặc đứng nhiều giờ trong khoang hẹp khiến họ dễ gặp:
- Đau cột sống
- Đau cổ vai gáy
- Suy giãn tĩnh mạch
- Nguy cơ hình thành cục máu đông do ngồi lâu
Bên cạnh đó, môi trường làm việc trên độ cao lớn cũng khiến phi hành đoàn tiếp xúc với mức bức xạ vũ trụ cao hơn người bình thường. Một nghiên cứu của Harvard trên hơn 5.300 tiếp viên hàng không cho thấy nhóm này có tỷ lệ một số loại ung thư cao hơn dân số chung, bao gồm ung thư vú và ung thư da.
Các nhà nghiên cứu cho rằng tình trạng rối loạn nhịp sinh học kéo dài kết hợp với bức xạ ở độ cao lớn có thể là một trong những yếu tố liên quan tới nguy cơ này.
Áp lực tâm lý phía sau hình ảnh luôn chuyên nghiệp
Tiếp viên hàng không là một trong những nghề phải duy trì “lao động cảm xúc” cường độ rất cao. Dù mệt mỏi hay căng thẳng, họ vẫn phải giữ thái độ bình tĩnh, chuyên nghiệp và tích cực trước hàng trăm hành khách mỗi ngày.
Trong khi đó, phi công lại làm việc trong môi trường yêu cầu mức tập trung gần như tuyệt đối. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng, khiến áp lực tinh thần của nghề này luôn ở mức rất cao.
Theo các nghiên cứu về sức khỏe nghề nghiệp ngành hàng không, tình trạng stress kéo dài, burnout và suy giảm tập trung do thiếu ngủ là những vấn đề rất phổ biến ở phi hành đoàn.
Nghề “bay trên mây” nhưng cơ thể luôn phải trả giá thật
Ngành hàng không luôn được nhìn bằng sự hào nhoáng, nhưng phía sau mỗi chuyến bay an toàn là một kiểu lao động mà cơ thể con người phải liên tục chống lại sự thiếu ngủ, lệch múi giờ và áp lực thần kinh kéo dài.
Những rủi ro này không dễ nhìn thấy như tai nạn lao động truyền thống, nhưng lại âm thầm bào mòn sức khỏe thể chất lẫn tinh thần của phi công và tiếp viên qua từng chuyến bay.
📍 THÔNG TIN LIÊN HỆ - HỘI Y HỌC LAO ĐỘNG VIỆT NAM
Địa chỉ: Số 57 Lê Quý Đôn - Hai Bà Trưng - Hà Nội
Điện thoại: (84 - 24) 38213491
Email: yhoclaodongvn@gmail.com
Website: vaoh.com.vn
