HỘI Y HỌC LAO ĐỘNG VIỆT NAM | Cập nhật kiến thức | GIẢM 50% NGUY CƠ MẮC BỆNH BỤI PHỔI BẰNG 3 THÓI QUEN ĐƠN GIẢN NÀY

15/06/2026 - 5:00 PM

Trong môi trường sản xuất dệt may, xưởng cắt hay thậm chí là phòng thiết kế thời trang, bụi vải là kẻ thù thầm lặng đối với sức khỏe hệ hô hấp. Khác với những sợi bông thô có thể nhìn thấy và phủi sạch, các hạt bụi mịn có kích thước dưới 5 micromet phát sinh từ máy cắt, máy may tốc độ cao có khả năng xuyên qua màng lọc tự nhiên của mũi để đi sâu vào phế nang.

Theo các chuyên gia Y học lao động, nếu không có biện pháp phòng ngừa, việc tiếp xúc lâu ngày với loại bụi này sẽ dẫn đến bệnh bụi phổi bông (Byssinosis) – một dạng xơ hóa mô phổi không thể phục hồi. Tuy nhiên, người lao động hoàn toàn có thể tự giảm đến 50% nguy cơ mắc bệnh chỉ bằng cách duy trì 3 thói quen đơn giản dưới đây trước, trong và sau mỗi ca làm việc.

1. Kiểm tra độ kín của khẩu trang bảo hộ (Fit Check) trong 5 giây

Đeo khẩu trang là quy định bắt buộc, nhưng đeo sai cách thì hiệu quả bảo vệ sẽ bằng không. Bụi mịn nhà xưởng vô cùng nhỏ, chúng sẽ lợi dụng những khoảng hở giữa mép khẩu trang và khuôn mặt để lọt vào đường hô hấp khi bạn hít vào.

Cách thực hiện thói quen: Trước khi bước vào khu vực sản xuất, hãy dành ra 5 giây để làm bài kiểm tra áp suất (Fit Check). Ép nhẹ hai bàn tay lên bề mặt khẩu trang đạt chuẩn (như loại có van thở một chiều), sau đó thở mạnh ra.

Điểm cần lưu ý: Nếu bạn cảm thấy có luồng khí mát thoát ra ở vùng cánh mũi hoặc hai bên má, điều đó có nghĩa là khẩu trang chưa kín. Hãy điều chỉnh lại thanh nẹp mũi bằng kim loại và siết chặt dây đeo cho đến khi không còn rò rỉ khí.

2. Tuyệt đối không rũ quần áo bảo hộ tại nơi làm việc

Sau một ca làm việc từ 8 đến 12 tiếng, một lượng lớn bụi dệt và xơ vải thô sẽ bám chặt trên bề mặt quần áo bảo hộ của công nhân. Thói quen dùng tay rũ mạnh quần áo để sạch bụi trước khi ra về là một sai lầm chí mạng.

Hậu quả từ thói quen xấu: Hành động rũ quần áo vô tình phát tán ngược toàn bộ hạt bụi mịn vào không khí, tạo ra hiện tượng "ô nhiễm bụi thứ cấp". Trong không gian xưởng kín hoặc phòng thay đồ, bạn và những người xung quanh sẽ hít lại chính lượng bụi độc hại này với mật độ đậm đặc hơn.

Giải pháp thay thế: Thay vì rũ, hãy sử dụng cây lăn bụi có keo dính hoặc hệ thống vòi hút bụi chuyên dụng tại nhà xưởng để làm sạch bề mặt trang phục bảo hộ một cách an toàn.

3. Rửa mũi bằng nước muối sinh lý ngay khi kết thúc ca làm việc

Hệ thống nhung mao và dịch nhầy trong đường hô hấp có chức năng bẫy các dị vật ngoại lai. Tuy nhiên, khi làm việc trong môi trường mật độ bụi dày đặc, hệ thống tự vệ này sẽ bị quá tải và tê liệt, khiến bụi vải găm thẳng vào phế quản.

Cơ chế bảo vệ: Việc rửa mũi bằng nước muối sinh lý ngay sau khi tan ca hoạt động như một biện pháp "dọn dẹp" cơ học khẩn cấp. Nước muối giúp làm loãng dịch nhầy, rửa trôi toàn bộ các hạt bụi dệt, hóa chất tồn dư còn sót lại trên niêm mạc mũi trước khi chúng kịp đi sâu vào cấu trúc phổi.

Cách thực hiện đúng: Sử dụng chai xịt phun sương hoặc bình rửa mũi chuyên dụng với áp lực nhẹ. Nghiêng đầu và bơm nước muối từ mũi này sang mũi kia, sau đó xì nhẹ để đẩy chất bẩn ra ngoài. Duy trì thói quen này mỗi ngày để giữ cho đường thở luôn thông thoáng.

Hướng dẫn rửa mũi đúng cách để phòng bệnh viêm xoang

Bảo vệ lá phổi và sinh mạng của chính mình trước nguy cơ bệnh nghề nghiệp không bắt đầu từ những giải pháp đắt tiền, mà phụ thuộc vào tính kỷ luật trong từng hành động nhỏ của bạn. Bên cạnh việc doanh nghiệp đầu tư hệ thống hút bụi tại nguồn, mỗi người lao động cần chủ động thực hiện 3 thói quen trên để tự thiết lập ranh giới an toàn cho sức khỏe của bản thân và tương lai gia đình.